Indian scientists have made significant contributions to global science and technology through their groundbreaking research, inventions, and discoveries. Their work has not only advanced India’s scientific capabilities but also inspired millions of students to pursue careers in science.
In this article, we present the most important MCQs on Indian Scientists, which are highly useful for competitive exams such as ADRE, APSC, SSC, TET, and other government exams.
১. পদাৰ্থ বিজ্ঞানত “ৰামন প্ৰভাৱ” আৱিষ্কাৰ কৰা ভাৰতীয় বিজ্ঞানীজন কোন?
ক) ড° চি. ভি. ৰমন
খ) ড° হোমী জে. ভাভা
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) মেঘনাদ সাহা
ব্যাখ্যা: চি. ভি. ৰমনে “ৰামন প্ৰভাৱ” আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
২. ভাৰতীয় পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ জনক হিচাপে কাক জনা যায়?
ক) ড° এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) ড° হোমী জে. ভাভা
গ) বিক্ৰম সাৰাভাই
ঘ) চি. ভি. ৰমন
ব্যাখ্যা: ড° হোমী জে. ভাভাক ভাৰতীয় পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ জনক হিচাপে জনা যায়।
৩. “মিছাইল মেন অৱ ইণ্ডিয়া” নামেৰে জনাজাত ভাৰতীয় বিজ্ঞানীজন কোন?
ক) বিক্ৰম সাৰাভাই
খ) চি. ভি. ৰমন
গ) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: ড° এ. পি. জে. আব্দুল কালামক “মিছাইল মেন অৱ ইণ্ডিয়া” নামেৰে জনা যায়।
৪. ভাৰতীয় মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ জনক হিচাপে কাক স্বীকৃতি দিয়া হয়?
ক) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) বিক্ৰম সাৰাভাই
গ) সতীশ ধাৱান
ঘ) চি. ভি. ৰমন
ব্যাখ্যা: বিক্ৰম সাৰাভাইক ভাৰতীয় মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ জনক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।
৫. গণিতজ্ঞ শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন তেওঁৰ কি অৱদানৰ বাবে বিখ্যাত?
ক) ৰামন প্ৰভাৱ
খ) সংখ্যা তত্ত্ব আৰু অসীম শৃংখলা
গ) ব’ছ-আইনষ্টাইন পৰিসংখ্যা
ঘ) ছাহাৰ আয়নীকৰণ সমীকৰণ
ব্যাখ্যা: শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন তেওঁৰ সংখ্যা তত্ত্ব আৰু অসীম শৃংখলাৰ বাবে বিখ্যাত।
৬. “ব’ছ-আইনষ্টাইন কণ্ডেনছেট” ধাৰণাটোৰ লগত জড়িত ভাৰতীয় বিজ্ঞানীজন কোন?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) মেঘনাদ সাহা
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু “ব’ছ-আইনষ্টাইন কণ্ডেনছেট” ধাৰণাটোৰ লগত জড়িত।
৭. বিজ্ঞানী জগদীশ চন্দ্ৰ বসুৱে উদ্ভিদৰ বৃদ্ধি জোখাৰ বাবে আৱিষ্কাৰ কৰা যন্ত্ৰটোৰ নাম কি?
ক) ক্ৰেছক’গ্ৰাফ (Crescograph)
খ) টেলিস্কোপ
গ) মাইক্ৰস্কোপ
ঘ) বেৰ’মিটাৰ
ব্যাখ্যা: জগদীশ চন্দ্ৰ বসুৱে উদ্ভিদৰ বৃদ্ধি জোখাৰ বাবে ক্ৰেছক’গ্ৰাফ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
৮. “ভাৰতীয় ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ জনক” বুলি কাক কোৱা হয়?
ক) প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়
খ) চি. ভি. ৰমন
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়ক “ভাৰতীয় ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ জনক” বুলি কোৱা হয়।
৯. “ছাহাৰ আয়নীকৰণ সমীকৰণ” (Saha Ionization Equation) কোনে বিকশিত কৰিছিল, যি তৰাবোৰৰ ৰাসায়নিক আৰু ভৌতিক গুণাগুণ ব্যাখ্যা কৰে?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: মেঘনাদ ছাহাই “ছাহাৰ আয়নীকৰণ সমীকৰণ” বিকশিত কৰিছিল।
১০. “চন্দ্ৰশেখৰ সীমা” (Chandrasekhar Limit) আৱিষ্কাৰৰ বাবে জনাজাত ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানীজন কোন?
ক) মেঘনাদ সাহা
খ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
গ) চি. ভি. ৰমন
ঘ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ব্যাখ্যা: সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ “চন্দ্ৰশেখৰ সীমা” আৱিষ্কাৰৰ বাবে জনাজাত।
১১. জিনীয় সংহিতা (Genetic Code) আৰু প্ৰ’টিন সংশ্লেষণত অৱদানৰ বাবে কোন ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে ন’বেল বঁটা লাভ কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
গ) ভেংকটৰামন ৰামাকৃষ্ণন
ঘ) মেঘনাদ সাহা
ব্যাখ্যা: হৰ গোবিন্দ খোৰানাই জিনীয় সংহিতা আৰু প্ৰ’টিন সংশ্লেষণত অৱদানৰ বাবে ন’বেল বঁটা লাভ কৰিছিল।
১২. “ভাৰতৰ বাৰ্ডমেন” (Birdman of India) হিচাপে কাক জনা যায়, যি পক্ষীবিজ্ঞানলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে বিখ্যাত?
ক) ডাঃ এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) চালিম আলী
গ) জগদীশ চন্দ্ৰ বসু
ঘ) বিক্ৰম সাৰাভাই
ব্যাখ্যা: চালিম আলীক “ভাৰতৰ বাৰ্ডমেন” হিচাপে জনা যায়।
১৩. প্ৰাচীন ভাৰতৰ কোনজন গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীয়ে “শূন্য” (Zero) ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল?
ক) ব্ৰহ্মগুপ্ত
খ) আৰ্যভট্ট
গ) ভাস্কৰাচাৰ্য
ঘ) চৰক
ব্যাখ্যা: আৰ্যভট্টই “শূন্য” ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল।
১৪. ভাৰতৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ “আৰ্যভট্ট” উৎক্ষেপণৰ আঁৰৰ মূল ব্যক্তি কোন আছিল?
ক) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) বিক্ৰম সাৰাভাই
গ) ইউ. আৰ. ৰাও
ঘ) কে. শিৱান
ব্যাখ্যা: ইউ. আৰ. ৰাও ভাৰতৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ “আৰ্যভট্ট” উৎক্ষেপণৰ আঁৰৰ মূল ব্যক্তি আছিল।
১৫. কলা-আজৰ (Kala-azar) চিকিৎসাৰ বাবে ইউৰিয়া-ষ্টিবামাইন (urea-stibamine) সংশ্লেষণ কৰা ভাৰতীয় চিকিৎসকজন কোন আছিল?
ক) উপেন্দ্ৰনাথ ব্ৰহ্মচাৰী
খ) চৰক
গ) সুশ্ৰুত
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: উপেন্দ্ৰনাথ ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কলা-আজৰ চিকিৎসাৰ বাবে ইউৰিয়া-ষ্টিবামাইন সংশ্লেষণ কৰিছিল।
১৬. আধুনিক ভাৰতত জৈৱিক ৰসায়ন বিজ্ঞানত (Organic Chemistry) বিশেষকৈ ঔষধি ৰসায়ন বিজ্ঞানত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়োৱা মহিলা বিজ্ঞানীগৰাকী কোন?
ক) অসীমা চেটাৰ্জী
খ) জানকী আম্মাল
গ) কমলা সাহানী
ঘ) ইৰাৱতী কাৰ্ভে
ব্যাখ্যা: অসীমা চেটাৰ্জীয়ে আধুনিক ভাৰতত জৈৱিক ৰসায়ন বিজ্ঞানত বিশেষকৈ ঔষধি ৰসায়ন বিজ্ঞানত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।
১৭. ভাৰতৰ “মিছাইল ৱমেন” (Missile Woman of India) হিচাপে কাক জনা যায়?
ক) কল্পনা চাওলা
খ) টেছি থমাছ
গ) ৰীতা বান্দ্যোপাধ্যায়
ঘ) অসীমা চেটাৰ্জী
ব্যাখ্যা: টেছি থমাছক ভাৰতৰ “মিছাইল ৱমেন” হিচাপে জনা যায়।
১৮. ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ মহিলা মহাকাশচাৰী কোন?
ক) সুনীতা উইলিয়ামছ
খ) কল্পনা চাওলা
গ) চিৰিষা বান্দলা
ঘ) ৰীতা বান্দ্যোপাধ্যায়
ব্যাখ্যা: কল্পনা চাওলা ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ মহিলা মহাকাশচাৰী।
১৯. উদ্ভিদৰ বৰ্ধন আৰু আচৰণ ৰেকৰ্ড কৰিবলৈ জগদীশ চন্দ্ৰ বসুৱে উদ্ভাৱন কৰা ক্ৰেছক’গ্ৰাফ যন্ত্ৰই কি প্ৰমাণ কৰিছিল?
ক) উদ্ভিদৰ কোনো অনুভূতি নাই
খ) উদ্ভিদেও বাহ্যিক উদ্দীপনাৰ প্ৰতি সঁহাৰি দিয়ে
গ) উদ্ভিদ কেৱল সূৰ্যৰ পোহৰতহে বাঢ়ে
ঘ) উদ্ভিদে শব্দৰ প্ৰতি সঁহাৰি নিদিয়ে
ব্যাখ্যা: ক্ৰেছক’গ্ৰাফ যন্ত্ৰই প্ৰমাণ কৰিছিল যে উদ্ভিদেও বাহ্যিক উদ্দীপনাৰ প্ৰতি সঁহাৰি দিয়ে।
২০. ১৯৩০ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম এছিয়ান কোন আছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ঘ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
ব্যাখ্যা: চি. ভি. ৰমন ১৯৩০ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম এছিয়ান আছিল।
২১. পদাৰ্থ বিজ্ঞানত “ব’ছ-আইনষ্টাইন পৰিসংখ্যা” (Bose-Einstein statistics) সৃষ্টিত এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ সৈতে কোনে কাম কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসুৱে এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ সৈতে “ব’ছ-আইনষ্টাইন পৰিসংখ্যা” সৃষ্টিত কাম কৰিছিল।
২২. প্ৰাচীন ভাৰতৰ কোনজন চিকিৎসকক “প্লাষ্টিক ছাৰ্জাৰীৰ জনক” বুলি গণ্য কৰা হয়?
ক) চৰক
খ) সুশ্ৰুত
গ) পতঞ্জলি
ঘ) ধনন্তৰী
ব্যাখ্যা: সুশ্ৰুতক “প্লাষ্টিক ছাৰ্জাৰীৰ জনক” বুলি গণ্য কৰা হয়।
২৩. ভাৰতীয় চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অন্যতম পুৰণি আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ “চৰক সংহিতা” (Charaka Samhita) কোনে ৰচনা কৰিছিল?
ক) চৰক
খ) সুশ্ৰুত
গ) ভাস্কৰ
ঘ) আৰ্যভট্ট
ব্যাখ্যা: চৰকে “চৰক সংহিতা” ৰচনা কৰিছিল।
২৪. ভাৰতীয় উদ্ভিদ বিজ্ঞান আৰু চাইট’জেনেটিক্সত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়োৱা মহিলা বিজ্ঞানীগৰাকী কোন?
ক) অসীমা চেটাৰ্জী
খ) জানকী আম্মাল
গ) কমলা সাহানী
ঘ) ডাঃ কাদম্বিনী গাংগুলী
ব্যাখ্যা: জানকী আম্মাল ভাৰতীয় উদ্ভিদ বিজ্ঞান আৰু চাইট’জেনেটিক্সত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়োৱা মহিলা বিজ্ঞানী আছিল।
২৫. “বেংগল কেমিকেলছ এণ্ড ফাৰ্মাচিউটিকেলছ” (Bengal Chemicals & Pharmaceuticals) প্ৰতিষ্ঠা কৰা ভাৰতীয় ৰসায়নবিদজন কোন আছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়
গ) জগদীশ চন্দ্ৰ বসু
ঘ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ব্যাখ্যা: প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়ে “বেংগল কেমিকেলছ এণ্ড ফাৰ্মাচিউটিকেলছ” প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
২৬. ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে কছমিক ৰশ্মি (cosmic rays) অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু এইবোৰৰ উৎস মহাকাশত বুলি প্ৰমাণ কৰিছিল?
ক) হোমী জে. ভাভা
খ) বিক্ৰম সাৰাভাই
গ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ঘ) মেঘনাদ সাহা
ব্যাখ্যা: হোমী জে. ভাভাই কছমিক ৰশ্মি অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু এইবোৰৰ উৎস মহাকাশত বুলি প্ৰমাণ কৰিছিল।
২৭. ভাৰতীয় জৈৱ ৰসায়নবিদ হৰ গোবিন্দ খোৰানাক কি আৱিষ্কাৰৰ বাবে জনা যায়?
ক) ৰামন প্ৰভাৱ
খ) জিনীয় সংহিতা (Genetic Code)
গ) পেনছিলিন
ঘ) এক্স-ৰে
ব্যাখ্যা: হৰ গোবিন্দ খোৰানাক জিনীয় সংহিতা (Genetic Code) আৱিষ্কাৰৰ বাবে জনা যায়।
২৮. ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO) কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
ক) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) বিক্ৰম সাৰাভাই
গ) কে. শিৱান
ঘ) সতীশ ধাৱান
ব্যাখ্যা: বিক্ৰম সাৰাভাইয়ে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
২৯. ভাৰতৰ কোনজন পদাৰ্থবিজ্ঞানীয়ে পদাৰ্থৰ নতুন অৱস্থা “ব’ছ-আইনষ্টাইন কণ্ডেনছেট”ৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসুৱে পদাৰ্থৰ নতুন অৱস্থা “ব’ছ-আইনষ্টাইন কণ্ডেনছেট”ৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল।
৩০. ভাৰতৰ কোনজন গণিতজ্ঞই সংখ্যা তত্ত্ব, নিৰন্তৰ ভগ্নাংশ (continued fractions) আৰু অসীম শৃংখলাত (infinite series) মৌলিক অৱদান আগবঢ়াইছিল?
ক) আৰ্যভট্ট
খ) শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন
গ) ভাস্কৰাচাৰ্য
ঘ) ব্ৰহ্মগুপ্ত
ব্যাখ্যা: শ্ৰীনিবাস ৰামানুজনে সংখ্যা তত্ত্ব, নিৰন্তৰ ভগ্নাংশ আৰু অসীম শৃংখলাত মৌলিক অৱদান আগবঢ়াইছিল।
৩১. আধুনিক ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে ৰিবাছ’মৰ গঠন আৰু কাৰ্যক্ষমতা অধ্যয়নৰ বাবে ন’বেল বঁটা লাভ কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
গ) ভেংকটৰামন ৰামাকৃষ্ণন
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: ভেংকটৰামন ৰামাকৃষ্ণনে ৰিবাছ’মৰ গঠন আৰু কাৰ্যক্ষমতা অধ্যয়নৰ বাবে ন’বেল বঁটা লাভ কৰিছিল।
৩২. ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে এক্স-ৰে ডিফ্ৰেকচন কৌশলৰ সহায়ত জৈৱিক অণুৰ গঠন অধ্যয়ন কৰিছিল, যি প্ৰ’টিন গঠন বুজিবলৈ “ৰামাচন্দ্ৰন প্লট”ৰ জন্ম দিছিল?
ক) জি. এন. ৰামাচন্দ্ৰন
খ) চি. ভি. ৰমন
গ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
ঘ) ভেংকটৰামন ৰামাকৃষ্ণন
ব্যাখ্যা: জি. এন. ৰামাচন্দ্ৰনে এক্স-ৰে ডিফ্ৰেকচন কৌশলৰ সহায়ত জৈৱিক অণুৰ গঠন অধ্যয়ন কৰিছিল।
৩৩. ভাৰতৰ কোনজন উদ্ভিদ বিজ্ঞানীয়ে পেলিওবটানি (paleobotany) আৰু ভূবিজ্ঞানলৈ উল্লেখনীয় অৱদান আগবঢ়াইছিল?
ক) জানকী আম্মাল
খ) বিৰবল চাহনী
গ) অসীমা চেটাৰ্জী
ঘ) কমলা সাহানী
ব্যাখ্যা: বিৰবল চাহনীয়ে পেলিওবটানি আৰু ভূবিজ্ঞানলৈ উল্লেখনীয় অৱদান আগবঢ়াইছিল।
৩৪. ভাৰতৰ প্ৰথমটো পাৰমাণৱিক ৰিয়েক্টৰ “অপ্সৰা” স্থাপনাত কাৰ নেতৃত্ব আছিল?
ক) হোমী জে. ভাভা
খ) বিক্ৰম সাৰাভাই
গ) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
ঘ) চি. ভি. ৰমন
ব্যাখ্যা: হোমী জে. ভাভাৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ প্ৰথমটো পাৰমাণৱিক ৰিয়েক্টৰ “অপ্সৰা” স্থাপন কৰা হৈছিল।
৩৫. কোনজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে চমু ৰেডিঅ’ তৰংগ (short radio waves) আৰু মাইক্ৰ’ৱেভ অপ্টিক্সৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী গৱেষণা কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) জগদীশ চন্দ্ৰ বসু
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) হোমী জে. ভাভা
ব্যাখ্যা: জগদীশ চন্দ্ৰ বসুৱে চমু ৰেডিঅ’ তৰংগ আৰু মাইক্ৰ’ৱেভ অপ্টিক্সৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী গৱেষণা কৰিছিল।
৩৬. সূৰ্যৰ ভৰৰ ১.৪ গুণতকৈ অধিক গধুৰ তৰাবোৰ বগা বাওনা (white dwarf) হৈ নপৰে বুলি কোনে গণনা কৰিছিল?
ক) মেঘনাদ সাহা
খ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) চি. ভি. ৰমন
ব্যাখ্যা: সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰে সূৰ্যৰ ভৰৰ ১.৪ গুণতকৈ অধিক গধুৰ তৰাবোৰ বগা বাওনা হৈ নপৰে বুলি গণনা কৰিছিল।
৩৭. আয়ুৰ্বেদৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা প্ৰাচীন ভাৰতৰ চিকিৎসকজন কোন?
ক) চৰক
খ) সুশ্ৰুত
গ) আত্রেয়
ঘ) ধনন্তৰী
ব্যাখ্যা: ধনন্তৰীক আয়ুৰ্বেদৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
৩৮. ভাৰতৰ “কৃষি বিজ্ঞানী” হিচাপে জনাজাত আৰু ভাৰতত “সেউজ বিপ্লৱ”ৰ (Green Revolution) জনক বুলি কাক কোৱা হয়?
ক) এম. এছ. স্বামীনাথন
খ) ভেংকটৰামন ৰামাকৃষ্ণন
গ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
ঘ) চালিম আলী
ব্যাখ্যা: এম. এছ. স্বামীনাথনক ভাৰতৰ “কৃষি বিজ্ঞানী” আৰু ভাৰতত “সেউজ বিপ্লৱ”ৰ জনক বুলি কোৱা হয়।
৩৯. কোনজন ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞানীয়ে “মঙ্গলযান” (Mars Orbiter Mission) অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল, যি ভাৰতক মঙ্গল গ্ৰহত উপনীত হোৱা প্ৰথম দেশ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল?
ক) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
খ) কে. ৰাধাকৃষ্ণণ
গ) কে. শিৱান
ঘ) জি. মাধৱন নায়াৰ
ব্যাখ্যা: কে. ৰাধাকৃষ্ণণে “মঙ্গলযান” অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল।
৪০. ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী ব্ৰহ্মগুপ্তই কি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল?
ক) পাই (π) ৰ মান
খ) শুল্ক সূত্ৰ (Brahmagupta’s formula)
গ) শূন্যৰ ব্যৱহাৰৰ নিয়ম
ঘ) ত্ৰিকোণমিতি
ব্যাখ্যা: ব্ৰহ্মগুপ্তই শুল্ক সূত্ৰ (Brahmagupta’s formula) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
৪১. ভাৰতীয় ভূবিজ্ঞানী আৰু শিক্ষাবিদ এম. এছ. কৃষ্ণন তেওঁৰ কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে বিখ্যাত?
ক) “দ্য জিঅ’লজী অৱ ইণ্ডিয়া এণ্ড বাৰ্মা” (The Geology of India and Burma)
খ) “ইণ্ডিয়ান জিঅ’লজী” (Indian Geology)
গ) “ভাৰতৰ খনিজ সম্পদ” (Mineral Resources of India)
ঘ) “ভাৰতীয় মহাদেশৰ ভূবিজ্ঞান” (Geology of the Indian Subcontinent)
ব্যাখ্যা: এম. এছ. কৃষ্ণন তেওঁৰ “দ্য জিঅ’লজী অৱ ইণ্ডিয়া এণ্ড বাৰ্মা” গ্ৰন্থৰ বাবে বিখ্যাত।
৪২. ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে তৰাবোৰৰ বিৱৰ্তনৰ পৰ্যায়সমূহৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাৰ বাবে নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
গ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
ঘ) হৰ গোবিন্দ খোৰানা
ব্যাখ্যা: সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰে তৰাবোৰৰ বিৱৰ্তনৰ পৰ্যায়সমূহৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাৰ বাবে নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল।
৪৩. ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ বিজ্ঞানী আৰু গণিতজ্ঞ শ্ৰীনিবাস ৰামানুজনে নিজৰ জীৱনকালত কিমান বছৰ জীয়াই আছিল?
ক) ৩৩ বছৰ (১৮৮৭-১৯২০)
খ) ৪০ বছৰ
গ) ৫০ বছৰ
ঘ) ২১ বছৰ
ব্যাখ্যা: শ্ৰীনিবাস ৰামানুজনে ৩৩ বছৰ জীয়াই আছিল।
৪৪. ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে জীৱন বিজ্ঞানত কৰা অৱদানৰ বাবে, বিশেষকৈ ফাইট’কেমিষ্ট্ৰি (phytochemistry) আৰু ঔষধি ৰসায়ন বিজ্ঞানত (medicinal chemistry) তেওঁক জনা যায়?
ক) অসীমা চেটাৰ্জী
খ) জানকী আম্মাল
গ) কমলা সাহানী
ঘ) ইৰাৱতী কাৰ্ভে
ব্যাখ্যা: অসীমা চেটাৰ্জীয়ে জীৱন বিজ্ঞানত, বিশেষকৈ ফাইট’কেমিষ্ট্ৰি আৰু ঔষধি ৰসায়ন বিজ্ঞানত কৰা অৱদানৰ বাবে জনা যায়।
৪৫. পদাৰ্থৰ পঞ্চম অৱস্থা, “ব’ছ-আইনষ্টাইন কণ্ডেনছেট”ৰ (Bose-Einstein Condensate) নামকৰণ কোন দুজন বিজ্ঞানীৰ নামেৰে কৰা হৈছে?
ক) আইনষ্টাইন আৰু নিউটন
খ) ব’ছ আৰু আইনষ্টাইন
গ) ৰমন আৰু আইনষ্টাইন
ঘ) ব’হৰ আৰু আইনষ্টাইন
ব্যাখ্যা: পদাৰ্থৰ পঞ্চম অৱস্থাৰ নামকৰণ ব’ছ আৰু আইনষ্টাইনৰ নামেৰে কৰা হৈছে।
৪৬. ভাৰতৰ কোনজন বিজ্ঞানীয়ে কলিকতা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ত পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু “ব’ছ-আইনষ্টাইন পৰিসংখ্যা”ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসুৱে কলিকতা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ত পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু “ব’ছ-আইনষ্টাইন পৰিসংখ্যা”ৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
৪৭. ভাৰতৰ কোনজন অভিযন্তা আৰু বৈজ্ঞানিকে SLV-III (Satellite Launch Vehicle-III) প্ৰকল্পৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল, যিয়ে ভাৰতৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ ৰোহিণী সফলতাৰে কক্ষপথত স্থাপন কৰিছিল?
ক) বিক্ৰম সাৰাভাই
খ) সতীশ ধাৱান
গ) এ. পি. জে. আব্দুল কালাম
ঘ) কে. শিৱান
ব্যাখ্যা: এ. পি. জে. আব্দুল কালামে SLV-III প্ৰকল্পৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল।
৪৮. প্ৰাচীন ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰ্যভট্টই তেওঁৰ কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে বিখ্যাত?
ক) সূৰ্য সিদ্ধান্ত
খ) আৰ্যভট্টীয়
গ) ব্ৰহ্মস্ফূটসিদ্ধান্ত
ঘ) লঘুভাস্কৰীয়
ব্যাখ্যা: আৰ্যভট্টই তেওঁৰ “আৰ্যভট্টীয়” গ্ৰন্থৰ বাবে বিখ্যাত।
৪৯. ভাৰতৰ কোনজন পদাৰ্থবিজ্ঞানীয়ে পোহৰৰ বিচ্ছুৰণৰ (scattering of light) ওপৰত তেওঁৰ কামৰ বাবে জনাজাত, যিটো “ৰামন প্ৰভাৱ” নামেৰে জনাজাত?
ক) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
খ) চি. ভি. ৰমন
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: চি. ভি. ৰমনে পোহৰৰ বিচ্ছুৰণৰ ওপৰত তেওঁৰ কামৰ বাবে জনাজাত, যিটো “ৰামন প্ৰভাৱ” নামেৰে জনাজাত।
৫০. ভাৰতৰ কোনজন পদাৰ্থবিজ্ঞানীয়ে পদাৰ্থৰ কোৱাণ্টাম বলবিজ্ঞানত (Quantum Mechanics) গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল?
ক) চি. ভি. ৰমন
খ) সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসু
গ) মেঘনাদ সাহা
ঘ) সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ
ব্যাখ্যা: সত্যেন্দ্ৰ নাথ বসুৱে পদাৰ্থৰ কোৱাণ্টাম বলবিজ্ঞানত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল।
Report Card
Total Questions Attempted: 0
Correct Answers: 0
Wrong Answers: 0
Percentage: 0%
Studying Indian Scientist-related GK helps aspirants understand the country’s scientific heritage and achievements. It is a crucial topic for competitive exams like ADRE, APSC, SSC, UPSC, and TET, where questions on Indian inventions, discoveries, and scientists are frequently asked.
Indian scientists have continuously pushed the boundaries of knowledge and innovation. From space exploration to atomic research, their efforts have made India a respected name in the scientific world.
By practicing these Indian Scientist MCQs, candidates can strengthen their General Knowledge and improve their exam performance significantly.